Part 2: Μετα-δημοκρατία και Θεσμοθετημένη Ανελευθερία-Post-democracy and Institutionalized Unfreedom

Part 2/6

Το Μέλλον της Δημοκρατίας, κρατική εξουσία και η λογική του “άτυπου” καθεστώτος

The Future of Democracy, state power and the logic of “informal” regimes

Synopsis: The pandemic has set a number of issues concerning its effects and side-effects on democracy and the danger of indulging into a governance model constructed on institutional coercion on the part of the state and governing elites. In effect, this might lead to the establishment of a peculiar by default regime. This is based on the way the state uses its power and its Webberian privilege of using legitimate institutional force, the quality of democracy, the limits of state power and also the way the crisis affects the economic status of the middle class. Restrictive measures, lockdowns, and the issue of mandates cause dilemmas and inter-linked multidimensional challenges. Political elites operate under the catalytic impact of their divisive policies that create pseudo zero sum games[3] and set aside the issue of consensus. Under the impact of those willingly made (by political elites) choices the domestic Leviathan is transformed and acquires the form of a less inclusive pattern.    

Leviathan-Justice Not Contrary to Reason[1]

“Kingdom of God is gotten by violence; but what if it could be gotten by unjust violence? Were it against Reason so to get it..And if it be not against Reason, it is not against Justice»

Τα ερωτηματικά που αφορούν το αύριο αποτελούν μια υπαρκτή και όχι πιθανολογούμενη πρόκληση για τις δημοκρατίες και την απειλή θεσμικής εμπέδωσης μίας νέας νόρμας που θα προσδιορίζει τις σχέσεις κράτους – πολιτών με όρους ασύμμετρης χρήσης της κρατικής ισχύος αλλά και της εργαλειοποίησης του φόβου[4] ως ενός μέσου νομιμοποιημένου πειθαναγκασμού. Υπό το βάρος της πανδημίας η νέα σχέση κρατών – πολιτών εκλαμβάνει τη μορφή μίας νόρμας θεσμοθετημένης (και ως εκ τούτου τυπικά και διαδικαστικά νομιμοποιημένης) ανελευθερίας. Όπως εύστοχα υπογράμμισε σε άρθρο του ο P. Gaspard, 

«η ιστορία μας έχει καταδείξει ότι δεν υπάρχει

καλύτερη ευκαιρία

από μία κατάσταση έκτακτης ανάγκης

για τους ηγέτες που

επιθυμούν να ελέγξουν απόλυτα την εξουσία».

Επί της ουσίας αυτό παραπέμπει στη δημιουργία άτυπων ή μη νομιμοποιημένων διαδικαστικά καθεστώτων[5] που θα προκύψουν από μία θεσμοθετημένη δημοκρατική εκτροπή που έχει επιβληθεί με αφορμή  την πανδημία. Υπό αυτό το πρίσμα αξιολόγησης, το διακύβευμα για τη δημοκρατία δεν είναι ένα αλλά πολλά. Στην παρούσα φάση αφορά την επιβίωση αλλά παράλληλα και την ποιότητα της δημοκρατίας, τα ανθρώπινα δικαιώματα[6], τις ατομικές ελευθερίες, τα κοινωνικά δικαιώματα, την ποιότητα ζωής, τα όρια της κρατικής εξουσίας αλλά και την οικονομική επιβίωση[7] της μεσαίας τάξης[8].

*Δείκτες φτώχειας που αφορούν τη μεσαία τάξη σε παγκόσμιο επίπεδο
*Διεύρυνση της φτώχειας

*Δείκτες φτώχειας που αφορούν τη μεσαία τάξη σε παγκόσμιο επίπεδο

*Διεύρυνση της φτώχειας

Οι προτεραιότητες του σήμερα δεν επιτρέπουν σε ένα ευρύ παγκόσμιο κοινό να αντιληφθεί τις προκλήσεις του όχι τόσο μακρινού αύριο. Ίσως αυτό να αποτελεί φυσιολογική επιλογή με βάση την αμεσότητα της υγειονομικής απειλής και τον βίαιο τρόπο με τον οποίο αποδόμησε την κοινωνική, θεσμική και οικονομική πραγματικότητα αλλά και τους κανονιστικούς, ρυθμιστικούς μικρόκοσμους των κρατών. Οι εσωτερικοί Λεβιάθαν[9] επαναπροσδιορίζονται, εκριζώνοντας με επικίνδυνο για τη δημοκρατία τρόπο τις ασφαλιστικές δικλείδες που έθεταν κόκκινες γραμμές στις σχέσεις Δήμου (Πολιτεία) και κυβερνωμένων. Υπό τις παρούσες συνθήκες εσωτερικού κατακερματισμού, η κεντρική αρχή, η οποία ονομαστικά αναμένεται να διασφαλίσει τη συνοχή και ειρήνη εντός της κοινωνίας δεν υφίσταται. Μάλιστα οι πολιτικές ηγεσίες επέλεξαν συνειδητά να διχάσουν τις κοινωνίες δημιουργώντας διλήμματα επιβίωσης και παίγνια μηδενικού αθροίσματος[10].

Η θεσμική απειλή κατά της δημοκρατίαςThe institutional threat to democracy

“The dignity of the human person is not only a fundamental right in itself but constitutes the real basis of fundamental rights”[11]

Η διάβρωση της δημοκρατίας συντελείται με πρωτόγνωρους ρυθμούς τη στιγμή που ένα σημαντικό τμήμα των επί μέρους κοινωνικών μικρόκοσμων ανά τον κόσμο αδυνατεί να κατανοήσει το ειδικό βάρος της παρέμβασης της κρατικής εξουσίας στη ζωή των πολιτών. Ορθά επισημαίνεται ότι

«αν η προστασία της δημοκρατίας δεν βρίσκεται

στην ατομική λίστα του καθενός, θα πρέπει να

υποθέσουμε ότι δεν βρίσκεται ούτε στη λίστα

προτεραιοτήτων κανενός άλλου. Δυστυχώς πολλοί

από τους ηγέτες που βρίσκονται στην εξουσία

δεν θα καταστήσουν προσωπική τους υπόθεση

να προστατεύσουν τα δικαιώματα μας».

Κάποια δικαιώματα κερδίζονται, δεν «απονέμονται» ούτε παραχωρούνται απλά ως αποτέλεσμα μίας ντετερμινιστικού χαρακτήρα διαδικασίας. Συνεπώς οι ίδιοι οι πολίτες θα πρέπει να τα διεκδικήσουν εκ νέου σε ένα democracy restart που προφανώς δεν αποτελεί μία αυτοματοποιημένη διαδικασία[12] με όρους συναίνεσης ανάμεσα σε πολιτικές ελίτ και συλλογικότητες. Όπως εύλογα υπογραμμίζεται, 

«η δημοκρατία είναι κάτι παραπάνω από

ένα σύστημα διακυβέρνησης. Είναι ένα πρίσμα

μέσα από τον οποίο κοιτάμε τον κόσμο και

αντιλαμβανόμαστε τη θέση μας σε αυτόν.

Αν σπάσουμε αυτό το πρίσμα κατά τη

διάρκεια μίας κατάστασης έκτακτης ανάγκης

μπορεί να μην δούμε ποτέ τον εαυτό μας

με τον ίδιο (πρότερο) τρόπο».

Το ζήτημα της συναίνεσης (consensus) είναι πολύπλοκο και πρέπει να αναλύεται σε διαφορετικά επίπεδα με συγκεκριμένα κριτήρια αξιολόγησης[13]. Ορθά έχει επισημανθεί ότι η «ευνομία δεν μπορεί να εκλαμβάνεται ως δεδομένη»[14], λαμβάνοντας υπόψη ότι οι κρίσεις αποτελούν ταυτόχρονα ευκαιρίες και απειλές και λαμβάνουν χώρα, μεταξύ άλλων, υπό το βάρος της μαζικής εισροής δεδομένων.

Σύμφωνα με τον Weber, «κράτος είναι η κοινότητα που αξιώνει επιτυχώς για λογαριασμό της το μονοπώλιο της νόμιμης φυσικής βίας εντός ενός ορισμένου εδάφους»[15]. Η υποχρεωτικότητα αφορά, μεταξύ άλλων, τη «βίαιη», θετικιστικού χαρακτήρα, παρέμβαση της κρατικής εξουσίας σε ένα πεδίο και ενέχει εκφάνσεις ηθικής στα πλαίσια άσκησης πολιτικής. Οι πολιτικές αξιολογούνται με διαφορετικά/εναλλακτικά/μη συμβατά μεταξύ τους κριτήρια. Τα μέσα πειθαναγκασμού μπορούν να έχουν διαφορετικές μορφές και να υλοποιούνται μέσα από μία κλιμακούμενη πίεση-στέρηση εναλλακτικών στους πολίτες. Η διαδικασία αυτή αγγίζει τον πυρήνα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ο οποίος, σύμφωνα με τον Χάμπερμας, είναι η ανθρώπινη αξιοπρέπεια[16].   


[1] Chapter XV, The Third Law of Nature, Justice, https://www.sparknotes.com/philosophy/leviathan/full-text/chapter-xv/

[2] «Whatsoever is done to a man, conformable to his own Will signified to the doer, is no Injury to him. For if he that doeth it, hath not passed away his original right to do what he please, by some Antecedent Covenant, there is no breach of Covenant; and therefore no Injury done him. And if he have; then his Will to have it done being signified, is a release of that Covenant; and so again there is no Injury done him»

[3] i.e. vaccinated Vs unvaccinated

[4] Use of Fear to control behaviour in Covid crisis was totalitarian admit scientists,https://www.telegraph.co.uk/news/2021/05/14/scientists-admit-totalitarian-use-fear-control-behaviour-covid/ 

[5] Σημαντικό ρόλο  σε αυτή τη διαδικασία διαδραματίζουν οι δικαστικοί, αφού νομιμοποιούν πολιτικές επιλογές της εξουσίας, επενδύοντας τις με έναν «μανδύα» νομιμοποίησης. Βλ. Ενδεικτικά περίπτωση υποχρεωτικότητας και αποφάσεις σε Ελλάδα. Στον αντίποδα βλ. αποφάσεις κατά της υποχρεωτικότητας σε Σλοβενία, ΗΠΑ (βλ. παραρτήματα).  

[6] Για τη σχέση ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ανθρώπινης αξιοπρέπειας βλ. EU Charter on Fundamental Rights, https://fra.europa.eu/en/eu-charter/article/1-human-dignity

[7] Landesmann, M.A. Covid-19 crisis: centrifugal vs. centripetal forces in the EU—a political-economic analysis. J. Ind. Bus. Econ. 47, 439–453 (2020). https://doi.org/10.1007/s40812-020-00171-w

[8] The Pandemic Stalls Growth in the Global Middle Class, Pushes Poverty Up Sharply, Pew, https://www.pewresearch.org/global/2021/03/18/the-pandemic-stalls-growth-in-the-global-middle-class-pushes-poverty-up-sharply/  

[9] Leviathan or the Matter, Form and Power of a Commonwealth Ecclesiastical and Civil, 1651

[10] Ενδεικτικά εμβολισμένοι ενάντια σε ανεμβολίαστους.

[11] https://fra.europa.eu/en/eu-charter/article/1-human-dignity

[12] Do we Trust Democracy?, https://www.opengovpartnership.org/topic/do-we-trust-democracy/  

[13] Kwasi Wiredu (2001) Democracy by Consensus: Some Conceptual Considerations, Philosophical Papers, 30:3, 227-244, DOI: 10.1080/05568640109485087

[14] Willhoite, Fred H. “Political Order and Consensus: A Continuing Problem.” The Western Political Quarterly, vol. 16, no. 2, [University of Utah, Sage Publications, Inc., Western Political Science Association], 1963, pp. 294–304, https://doi.org/10.2307/444944.

[15] Η πολιτική ως κάλεσμα και ως επάγγελμα, του Μαξ Βέμπερ (ή τα ηθικά παράδοξα της πολιτικής), https://bookpress.gr/kritikes/idees/10274-weber-max-doma-i-politiki-os-kalesma-kai-epaggelma-zaxarakis

[16] JÜRGEN HABERMAS, THE CONCEPT OF HUMAN DIGNITY AND THE REALISTIC UTOPIA OF HUMAN RIGHTS, 2010, https://doi.org/10.1111/j.1467-9973.2010.01648.x


ΦΟΒΟΣ Κ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

“Τρεις τεχνικές έγερσης φόβου> Επανάληψη+Το μη κανονικό να μετατρέπεται σε κανονικό+ Αποπροσανατολισμός. Με τη χρήση αυτών των τεχνικών και τη χρήση των ΜΜΕ, μπορεί κπ να δημιουργήσει φόβο και άγχος στο κοινό”

Μετα-δημοκρατία και Θεσμοθετημένη Ανελευθερία/Post-democracy and Institutionalized Unfreedom

Contents and Part 1 of 6

Γ. Βοσκόπουλος, Αναπλ. Καθηγητής Ευρωπαϊκών Σπουδών, π. πρόεδρος τμ. ΔΕΣ, ΠΑΜΑΚ

George Voskopoulos, Associate Professor of European Studies, f. Department Head

Λέξεις Κλειδιά: μετα-δημοκρατία, θεσμοθετημένη ανελευθερία, νέο-θεσμικός αυταρχισμός, κοινωνικό συμβόλαιο, κρατική εξουσία, πρωτογενής ναρκισσισμός, εθελούσια υποτέλεια

Key Words: Post-democracy, institutionalized unfreedom, neo-institutional authoritarianism, contrat social, state power, voluntary subjugation,   primary narcissism and authority.

Περιεχόμενα – Contents

Υγειονομική κρίση, δημοκρατία και το ζήτημα του De l’esprit des lois / The pandemic crisis and democracy: contemplating on the new esprit des lois   

Νέο-θεσμικός αυταρχισμός / Neo-institutional authoritarianism

Το μέλλον της δημοκρατίας, κρατική εξουσία και η λογική του άτυπου καθεστώτος / The future of democracy, state power and the logic of “informal” regimes

Η θεσμική απειλή κατά της δημοκρατίας / The institutional threat to democracy

Το δάσος και το δένδρο / Missing the tree for the forest

Το σύνδρομο του βάτραχου στο καυτό νερό / The boiled frog syndrome

Ζητήματα νομιμοποίησης, διαδικασία και ουσία / Legitimacy issues, processes and substance

Η Πολιτική του Φόβου / The politics of Fear

Ασύμμετρος πειθαναγκασμός / Asymmetric Coercion

Κράτος δικαίου ή κράτος των κυβερνώντων / Rule of Law ή Rule of the Rulers

Κατάσταση Έκτακτης Ανάγκης ή Μόνιμης Εκτροπής; / State of emergency or a new “social contract”?

Εθελούσια υποτέλεια / Voluntary subjugation

Κοινωνικός αυτοματισμός

Ο Ρόλος των ΜΜΕ / The Role of the Media

Η πανδημία, τα δικαιώματα των κυβερνούμενων και η αστική δημοκρατία / The pandemic, individual / civil rights and liberal democracy

Πολιτικές ελίτ και το ζήτημα του maximal – minimal state / Political elites and the issue of maximal or minimal state

Δημοκρατία και Χάμπερμας, επισημάνσεις / Democracy and J. Habermas, some focal points

Υγειονομικές κρίσεις και ιστορία, μαθαίνοντας από το παρελθόν / Pandemics and history, learning from  the past

Παραρτήματα / Appendixes

“To live means to finesse the processes to which one is subjugated”

Bertolt Brecht, On Politics and Society, 1941

Υγειονομική κρίση, δημοκρατία και το ζήτημα του De l’esprit des loisThe pandemic crisis and democracy: contemplating on the new esprit des lois

*Commenting on the stages of the current crisis: the triggering effect of loss of lives and its impact on collectivities’ and individuals’ attitudes. The ontological issue is whether there will be a return to “normality” referring to the social, economic, institutional given of the past. The crisis threatens to turn the temporary loss of a multilayer of rights to a new reality annuling the contrat social that defines the power relation between elites and peoples. Overtly or covertly this refers to the cognitive and value based basis of Montesquieu’s logic in his nominal work De l’esprit des lois  (1748)”

Είχα επισημάνει σε παλαιότερη παρέμβαση μου ότι η υγειονομική κρίση θα είναι σπονδυλωτής μορφής. Το πρώτο στάδιο, αυτό που λειτουργεί ως trigger effect, είναι οι δραματικές απώλειες ανθρώπινων ζωών. Είναι το στάδιο του αιφνιδιασμού των συλλογικοτήτων, το στάδιο το οποίο θέτει οντολογικά ερωτήματα όσον αφορά τη δημοκρατία και τους όρους επιστροφής στην κανονικότητα. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν αυτή θα παραπέμπει στην προ κρίσης κοινωνική, οικονομική, θεσμική και δημοκρατική πραγματικότητα ή σε ένα νέο περιβάλλον ανατροπής των μέχρι πρότινος θέσφατων. Η κρίση απειλεί να μετατρέψει την απώλεια δημοκρατικών δικαιωμάτων σε μία κανονικότητα η οποία θα επεκταθεί στο διηνεκές επαναπροσδιορίζοντας το «κοινωνικό συμβόλαιο» που οριοθετεί τις σχέσεις κράτους – πολίτη.

Έστω και έμμεσα, υποδόρια, η νέα παρεμβατική δράση του κράτους με τη μορφή θεσμοθέτησης κανόνων που περιορίζουν τις ατομικές ελευθερίες, εμπεριέχει στοιχεία από το εννοιολογικό αποτύπωμα του κορυφαίου έργου του Montesquieu De l’esprit des lois  (1748)[1].  


[1] “L’auteur y engage tout à la fois une réflexion sur les différents gouvernements, une enquête sur les sociétés humaines et une analyse comparée des lois afin de former tout homme à évaluer l’intervention législatrice. En s’attachant à saisir « l’esprit des lois » – ou rapports que les lois entretiennent avec le climat, la religion, les moeurs, les richesses et le commerce de chaque peuple, il propose une manière nouvelle d’appréhender la réalité sociale”. Montesquieu, De l’esprit des lois, Flammarion/GF, 2013

Είναι η φιλοσοφική και όχι μόνο προσέγγιση της σχέσης νόμων (συνεπώς κανόνων) που διέπουν τις σχέσεις ηγεσίας και πολιτών (κοινωνίας). Αυτές οι επιλογές προσφέρουν πρωτογενές υλικό για να γίνει πρώτον, διαχωρισμός ανάμεσα στις έννοιες κράτος, καθεστώς, κυβέρνηση, δεύτερον, να προσδιοριστούν «αντιθετικής μορφής είδη καθεστώτων» (“Antithetical regime types”) και τρίτον να προσδιοριστούν οι «συνθήκες λειτουργίας της δημοκρατίας» (“Conditions for the functioning of democracy in modern mass polities”)[1].

Νέο-θεσμικός αυταρχισμός/Neo-institutional authoritarianism

*Under the impact of the pandemic liberal democracy is facing multifaceted threats that affect the relations betwwen states and citizens (a “new” Leviathan?). The range of mesures taken across the world and the way they institutionally ram human rights, freedom, civil rights et al reflect a new norm of a “social contract” imposed through (institutionally) coercive measures. This process I define as Neo-institutional authoritarianism

Υπό το βάρος της πανδημίας η δημοκρατία σε παγκόσμιο επίπεδο υποχωρεί, επαναπροσδιορίζοντας τις σχέσεις πολιτείας και πολιτών. Αυτό δεν αφορά απλά τα αυταρχικά καθεστώτα[2] αλλά και «δυτικού τύπου» δημοκρατίες που επέλεξαν να περιορίσουν τις ατομικές ελευθερίες υπό το βάρος της πανδημίας[3]. Ζητήματα όπως η αναλογικότητα (των περιοριστικών μέτρων), η συνταγματικότητα (κανόνων που περιορίζουν δραματικά τις ατομικές ελευθερίες), η υποχρεωτικότητα (του εμβολιασμού) αίφνης δημιούργησαν ένα πολυεπίπεδο πλαίσιο αξιολόγησης μίας νέας νόρμας «κοινωνικού συμβολαίου», αυτού που προσδιορίζω ως «νέο-θεσμικό αυταρχισμό».  


[1] Lawson, Stephanie. “Conceptual Issues in the Comparative Study of Regime Change and Democratization.” Comparative Politics 25, no. 2 (1993): 183–205.

[2] Democracy and the Global Pandemic, Reshuffled Reputations and the Future of the ‘Free World’, 2021, https://verfassungsblog.de/democracy-and-the-global-pandemic/  

[3] Sarah Engler, Palmo Brunner, Romane Loviat, Tarik Abou-Chadi, Lucas Leemann, Andreas Glaser & Daniel Kübler (2021) «Democracy in times of the pandemic: explaining the variation of COVID-19 policies across European democracies», West European Politics, 44:5-6, 1077-1102

Οι κρίσεις αποτελούν ευκαιρίες, προκλήσεις, μαζικές εισροές σε μία κοινωνικο-πολιτική και οικονομική πραγματικότητα. Η εξέλιξη τους είναι αποτέλεσμα διάδρασης συνδυαστικών παραγόντων. Τη τελευταία διετία δύο είναι τα κυρίαρχα χαρακτηριστικά, ο φόβος και η αβεβαιότητα.

Scientific Method in propaganda

NATURE 1940

https://www.nature.com/articles/146001a0

Εικόνα

Abstract

THE word ‘propaganda’ is defined in the Oxford Dictionary as “an organized scheme for propagation of a doctrine or practice” ; unfortunately it has acquired a bad, and recently an even sinister, meaning. There are few things from which the scientific worker reacts more instinctively than propaganda. Indeed, his wholesome and genuine prejudice against the word has sometimes led to less than justice being done to the work and abilities of those of his colleagues who have undertaken the task of expounding or interpreting to the world the results of scientific work and their significance for human welfare. There are spheres in which the essential task of education is not readily distinguished from propaganda, and propaganda itself has its uses as well as its abuses. Even societies which exist primarily for research and inquiry may fail of their purpose if they neglect to bring to the notice of the public whatever results have been obtained.

Οργανωμένο Έγκλημα – Organised Crime

https://www.instagram.com/academiclounge/

Οργανωμένο Έγκλημα – Organised Crime

European Parliament Artificial Intelligence in policing: safeguards needed against mass surveillance