Μετα-δημοκρατία και Θεσμοθετημένη Ανελευθερία/Post-democracy and Institutionalized Unfreedom

Contents and Part 1 of 6

Γ. Βοσκόπουλος, Αναπλ. Καθηγητής Ευρωπαϊκών Σπουδών, π. πρόεδρος τμ. ΔΕΣ, ΠΑΜΑΚ

George Voskopoulos, Associate Professor of European Studies, f. Department Head

Λέξεις Κλειδιά: μετα-δημοκρατία, θεσμοθετημένη ανελευθερία, νέο-θεσμικός αυταρχισμός, κοινωνικό συμβόλαιο, κρατική εξουσία, πρωτογενής ναρκισσισμός, εθελούσια υποτέλεια

Key Words: Post-democracy, institutionalized unfreedom, neo-institutional authoritarianism, contrat social, state power, voluntary subjugation,   primary narcissism and authority.

Περιεχόμενα – Contents

Υγειονομική κρίση, δημοκρατία και το ζήτημα του De l’esprit des lois / The pandemic crisis and democracy: contemplating on the new esprit des lois   

Νέο-θεσμικός αυταρχισμός / Neo-institutional authoritarianism

Το μέλλον της δημοκρατίας, κρατική εξουσία και η λογική του άτυπου καθεστώτος / The future of democracy, state power and the logic of “informal” regimes

Η θεσμική απειλή κατά της δημοκρατίας / The institutional threat to democracy

Το δάσος και το δένδρο / Missing the tree for the forest

Το σύνδρομο του βάτραχου στο καυτό νερό / The boiled frog syndrome

Ζητήματα νομιμοποίησης, διαδικασία και ουσία / Legitimacy issues, processes and substance

Η Πολιτική του Φόβου / The politics of Fear

Ασύμμετρος πειθαναγκασμός / Asymmetric Coercion

Κράτος δικαίου ή κράτος των κυβερνώντων / Rule of Law ή Rule of the Rulers

Κατάσταση Έκτακτης Ανάγκης ή Μόνιμης Εκτροπής; / State of emergency or a new “social contract”?

Εθελούσια υποτέλεια / Voluntary subjugation

Κοινωνικός αυτοματισμός

Ο Ρόλος των ΜΜΕ / The Role of the Media

Η πανδημία, τα δικαιώματα των κυβερνούμενων και η αστική δημοκρατία / The pandemic, individual / civil rights and liberal democracy

Πολιτικές ελίτ και το ζήτημα του maximal – minimal state / Political elites and the issue of maximal or minimal state

Δημοκρατία και Χάμπερμας, επισημάνσεις / Democracy and J. Habermas, some focal points

Υγειονομικές κρίσεις και ιστορία, μαθαίνοντας από το παρελθόν / Pandemics and history, learning from  the past

Παραρτήματα / Appendixes

“To live means to finesse the processes to which one is subjugated”

Bertolt Brecht, On Politics and Society, 1941

Υγειονομική κρίση, δημοκρατία και το ζήτημα του De l’esprit des loisThe pandemic crisis and democracy: contemplating on the new esprit des lois

*Commenting on the stages of the current crisis: the triggering effect of loss of lives and its impact on collectivities’ and individuals’ attitudes. The ontological issue is whether there will be a return to “normality” referring to the social, economic, institutional given of the past. The crisis threatens to turn the temporary loss of a multilayer of rights to a new reality annuling the contrat social that defines the power relation between elites and peoples. Overtly or covertly this refers to the cognitive and value based basis of Montesquieu’s logic in his nominal work De l’esprit des lois  (1748)”

Είχα επισημάνει σε παλαιότερη παρέμβαση μου ότι η υγειονομική κρίση θα είναι σπονδυλωτής μορφής. Το πρώτο στάδιο, αυτό που λειτουργεί ως trigger effect, είναι οι δραματικές απώλειες ανθρώπινων ζωών. Είναι το στάδιο του αιφνιδιασμού των συλλογικοτήτων, το στάδιο το οποίο θέτει οντολογικά ερωτήματα όσον αφορά τη δημοκρατία και τους όρους επιστροφής στην κανονικότητα. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν αυτή θα παραπέμπει στην προ κρίσης κοινωνική, οικονομική, θεσμική και δημοκρατική πραγματικότητα ή σε ένα νέο περιβάλλον ανατροπής των μέχρι πρότινος θέσφατων. Η κρίση απειλεί να μετατρέψει την απώλεια δημοκρατικών δικαιωμάτων σε μία κανονικότητα η οποία θα επεκταθεί στο διηνεκές επαναπροσδιορίζοντας το «κοινωνικό συμβόλαιο» που οριοθετεί τις σχέσεις κράτους – πολίτη.

Έστω και έμμεσα, υποδόρια, η νέα παρεμβατική δράση του κράτους με τη μορφή θεσμοθέτησης κανόνων που περιορίζουν τις ατομικές ελευθερίες, εμπεριέχει στοιχεία από το εννοιολογικό αποτύπωμα του κορυφαίου έργου του Montesquieu De l’esprit des lois  (1748)[1].  


[1] “L’auteur y engage tout à la fois une réflexion sur les différents gouvernements, une enquête sur les sociétés humaines et une analyse comparée des lois afin de former tout homme à évaluer l’intervention législatrice. En s’attachant à saisir « l’esprit des lois » – ou rapports que les lois entretiennent avec le climat, la religion, les moeurs, les richesses et le commerce de chaque peuple, il propose une manière nouvelle d’appréhender la réalité sociale”. Montesquieu, De l’esprit des lois, Flammarion/GF, 2013

Είναι η φιλοσοφική και όχι μόνο προσέγγιση της σχέσης νόμων (συνεπώς κανόνων) που διέπουν τις σχέσεις ηγεσίας και πολιτών (κοινωνίας). Αυτές οι επιλογές προσφέρουν πρωτογενές υλικό για να γίνει πρώτον, διαχωρισμός ανάμεσα στις έννοιες κράτος, καθεστώς, κυβέρνηση, δεύτερον, να προσδιοριστούν «αντιθετικής μορφής είδη καθεστώτων» (“Antithetical regime types”) και τρίτον να προσδιοριστούν οι «συνθήκες λειτουργίας της δημοκρατίας» (“Conditions for the functioning of democracy in modern mass polities”)[1].

Νέο-θεσμικός αυταρχισμός/Neo-institutional authoritarianism

*Under the impact of the pandemic liberal democracy is facing multifaceted threats that affect the relations betwwen states and citizens (a “new” Leviathan?). The range of mesures taken across the world and the way they institutionally ram human rights, freedom, civil rights et al reflect a new norm of a “social contract” imposed through (institutionally) coercive measures. This process I define as Neo-institutional authoritarianism

Υπό το βάρος της πανδημίας η δημοκρατία σε παγκόσμιο επίπεδο υποχωρεί, επαναπροσδιορίζοντας τις σχέσεις πολιτείας και πολιτών. Αυτό δεν αφορά απλά τα αυταρχικά καθεστώτα[2] αλλά και «δυτικού τύπου» δημοκρατίες που επέλεξαν να περιορίσουν τις ατομικές ελευθερίες υπό το βάρος της πανδημίας[3]. Ζητήματα όπως η αναλογικότητα (των περιοριστικών μέτρων), η συνταγματικότητα (κανόνων που περιορίζουν δραματικά τις ατομικές ελευθερίες), η υποχρεωτικότητα (του εμβολιασμού) αίφνης δημιούργησαν ένα πολυεπίπεδο πλαίσιο αξιολόγησης μίας νέας νόρμας «κοινωνικού συμβολαίου», αυτού που προσδιορίζω ως «νέο-θεσμικό αυταρχισμό».  


[1] Lawson, Stephanie. “Conceptual Issues in the Comparative Study of Regime Change and Democratization.” Comparative Politics 25, no. 2 (1993): 183–205.

[2] Democracy and the Global Pandemic, Reshuffled Reputations and the Future of the ‘Free World’, 2021, https://verfassungsblog.de/democracy-and-the-global-pandemic/  

[3] Sarah Engler, Palmo Brunner, Romane Loviat, Tarik Abou-Chadi, Lucas Leemann, Andreas Glaser & Daniel Kübler (2021) «Democracy in times of the pandemic: explaining the variation of COVID-19 policies across European democracies», West European Politics, 44:5-6, 1077-1102

Οι κρίσεις αποτελούν ευκαιρίες, προκλήσεις, μαζικές εισροές σε μία κοινωνικο-πολιτική και οικονομική πραγματικότητα. Η εξέλιξη τους είναι αποτέλεσμα διάδρασης συνδυαστικών παραγόντων. Τη τελευταία διετία δύο είναι τα κυρίαρχα χαρακτηριστικά, ο φόβος και η αβεβαιότητα.

Κορονοϊός – Μέλετη Τσιόδρα για τη θνητότητα: 87% αυξημένη στις νοσηλείες εκτός ΜΕΘ

https://www.ethnos.gr/greece/article/187298/koronoiosmelethtsiodragiaththnhtothta8725ayxhmenhstisnoshleiesektosmeth

Εικόνα
Εικόνα

Pandemic is chance to reset Global economy says Prince Charles: “Shockwaves may make people more receptive to big visions of change”

https://www.theguardian.com/uk-news/2020/jun/03/pandemic-is-chance-to-reset-global-economy-says-prince-charles

Εικόνα

The prince emphasised that the private sector would be the engine of recovery and was heartened by the pledges from business leaders to recognise the damage to the environment that would result from an unfettered dash for growth.

“We have a unique but rapidly shrinking window of opportunity to learn lessons and reset ourselves on a more sustainable path,” said Charles, who himself has recovered after suffering mild symptoms of Covid-19.

He said that the pandemic, which has forced governments worldwide to mothball their economies, had showed people that dramatic change was possible.

“We have a golden opportunity to seize something good from this crisis. Its unprecedented shockwaves may well make people more receptive to big visions of change,” he added.

Αγρίνιο-Διευθυντής: «Επέμενα να μην γίνει η ΜΕΘ Covid γιατί το σύνολο του Νοσοκομείου ΔΕΝ διαθέτει τις δυνατότητες

Αγρίνιο-Διευθυντής>«Επέμενα να μην γίνει η ΜΕΘ Covid γιατί το σύνολο του Νοσοκομείου ΔΕΝ διαθέτει τις δυνατότητες,αλλά…»+η #ΜΕΘ παρά τις επανειλημμένες αναφορές του «στερείται μία σειρά από βασικά μηχανήματα με αποτέλεσμα να φαίνεται η γύμνια μας»

Εικόνα
Εικόνα
Εικόνα

Γνώμη 01/2014 σχετικά με την εφαρμογή των εννοιών της αναγκαιότητας κ της αναλογικότητας κ την προστασία των δεδομένων στον τομέα της επιβολής της νομοθεσίας

Οι έννοιες της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας σε σχέση με το άρθρο 8 της ΕΣΔΑ

Εικόνα
Εικόνα
Εικόνα
Εικόνα