Μετα-πανδημική κανονικότητα;

Γ. Βοσκόπουλος, αναπλ. καθ. Ευρωπαϊκών Σπουδών

Όπως έχω επισημάνει σε δημόσια σχόλια μου η παρούσα κρίση θα είναι σπονδυλωτής μορφής. Το πρώτο στάδιο, αυτό που λειτουργεί ως triggering effect, είναι η υγειονομική κρίση και οι δραματικές απώλειες ανθρώπινων ζωών. Είναι το στάδιο του αιφνιδιασμού των κυβερνώντων αλλά και των λαών. Το στάδιο στο οποίο τα κοινωνικά αντανακλαστικά δρουν υπό το βάρος της αδράνειας που επιβάλλει μία πανδημία.

Το επόμενο στάδιο βρίσκεται ante portas και θα σηματοδοτήσει έναν πολυεπίπεδο αγώνα επιστροφής στην κανονικότητα. Το ερώτημα είναι αν αυτή θα παραπέμπει στην προ κρίσης κοινωνική, οικονομική πραγματικότητα ή σε ένα νέο περιβάλλον ανατροπής των μέχρι πρότινος θέσφατων. Η κρίση απειλεί να μετατρέψει την απώλεια δημοκρατικών δικαιωμάτων σε μία κανονικότητα

Οι κρίσεις αποτελούν ευκαιρίες, προκλήσεις, μαζικές εισροές σε μία κοινωνικο-πολιτική και οικονομική πραγματικότητα. Η εξέλιξη τους είναι αποτέλεσμα διάδρασης συνδυαστικών παραγόντων. Στο παρόν στάδιο δύο είναι τα κυρίαρχα χαρακτηριστικά, ο φόβος και η αβεβαιότητα.

Το αύριο αποτελεί πρόκληση για τις δημοκρατίες και την απειλή εμπέδωσης μία νέας νόρμας. Αυτής της θεσμοθετημένης ανελευθερίας. Όπως εύστοχα υπογράμμισε σε πρόσφατο άρθρο του ο P. Gaspard, «η ιστορία μας έχει καταδείξει ότι δεν υπάρχει καλύτερη ευκαιρία από μία κατάσταση έκτακτης ανάγκης για τους ηγέτες που επιθυμούν να ελέγξουν απόλυτα την εξουσία». Επί της ουσίας αυτό παραπέμπει στη δημιουργία άτυπων ή μη καθεστώτων που θα προκύψουν από μία θεσμοθετημένη δημοκρατική εκτροπή που επέβαλλε η πανδημία. Υπό αυτό το πρίσμα το στοίχημα δεν είναι ένα αλλά πολλά. Σήμερα αφορά την επιβίωση, αύριο θα αφορά την ποιότητα της δημοκρατίας, τα ανθρώπινα δικαιώματα, τις ατομικές ελευθερίες, τα κοινωνικά δικαιώματα, την ποιότητα ζωής.

Οι προτεραιότητες του σήμερα δεν επιτρέπουν σε ένα ευρύ παγκόσμιο κοινό να αντιληφθεί το διακύβευμα του αύριο. Ίσως αυτό να αποτελεί φυσιολογική επιλογή με βάση την αμεσότητα της υγειονομικής απειλής και τον βίαιο τρόπο με τον οποίο αποδόμησε την κοινωνική, θεσμική και οικονομική πραγματικότητα μας. Αλλά «αν η προστασία της δημοκρατίας δεν είναι στην ατομική λίστα του καθένα μας, θα πρέπει να υποθέσουμε ότι δεν βρίσκεται ούτε στη λίστα προτεραιοτήτων κανενός άλλου. Δυστυχώς πολλοί από τους ηγέτες που βρίσκονται στην εξουσία δεν θα καταστήσουν προσωπική τους υπόθεση να προστατεύσουν τα δικαιώματα μας». Κάποια πράγματα κερδίζονται, δεν «απονέμονται» ούτε παραχωρούνται απλά. Συνεπώς εμείς οι ίδιοι θα πρέπει να τα διεκδικήσουμε εκ νέου σε ένα restart που προφανώς δεν αποτελεί μία αυτοματοποιημένη διαδικασία. Όπως εύλογα υπογραμμίζεται, «η δημοκρατία είναι κάτι παραπάνω από ένα σύστημα διακυβέρνησης. Είναι ένα πρίσμα μέσα από τον οποίο κοιτάμε τον κόσμο και αντιλαμβανόμαστε τη θέση μας σε αυτόν. Αν σπάσουμε αυτό το πρίσμα κατά τη διάρκεια μίας κατάστασης έκτακτης ανάγκης μπορεί να μην δούμε ποτέ τον εαυτό μας με τον ίδιο (πρότερο) τρόπο».    

 

*Σας προτείνω να διαβάσετε (χωρίς να προσυπογράφω αναφανδόν την επιχειρηματολογία)

COVID-19: Can the EU avoid an epidemic of authoritarianism? CER – UK https://cer.eu/insights/covid

How COVID-19 Is Also Killing Democracy https://www.forbes.com/sites/hecparis/2020/04/10/how-covid-19-is-also-killing-democracy/#32d5c69b752e

Τίποτα δεν θα είναι ίδιο…

https://www.in.gr/2020/04/14/apopsi/tipota-den-tha-einai-idio-2/